آن جا بود از ايشان الَّا خير نديد . صدقه بستد و باز آمد و رسول را - عليه السلام - خبر داد . خداى تعالى آيت فرستاد : * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ ) * ، يعنى وليد عقبة بن ابي معيط . خداى تعالى او را در اين آيت فاسق خواند و در آيت ديگر ( 1 ) : أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ ( 2 ) . حق تعالى در اين آيت مؤمنان را امر كرد ، گفت : اى گرويدگان ! اگر فاسق خبرى به شما آرد ، * ( فَتَبَيَّنُوا ) * ، آهستگى [ كنيد ] ( 3 ) و تعجيل [ مكنيد ] ( 4 ) از آن كه رنجى به قومى رسانى ( 5 ) به نادانسته ( 6 ) ، پس پشيمان [ شويد ] ( 7 ) بر آنچه كرده باشى ( 8 ) . و در آيت دو قراءت است : يكى « تثبّتوا » من التثبّت ، تفعّل من الثّبات أى توقّفوا ، و ديگر « تبيّنوا » من التّبيين و البيان [ 7 - ر ] ، يعنى بدانى ( 9 ) . * ( أَنْ تُصِيبُوا ) * ، المعنى لئلَّا تصيبوا ، چنان كه در نظاير او برفت على احد التقديرين ، يكى اين كه گفتيم [ و يكى حذرا ] ( 10 ) أن تصيبوا ، و در آيت دليل است بر آن كه خبر واحد ايجاب علم و عمل نكند ، براى آن كه ( 11 ) ايمن نباشند كه قايل دروغ مىگويد ، و آنچه به اين صفت باشد از اخبار توقّف واجب باشد در او . و فرقى نبود در اين قضيّه ميان خبر فاسق و خبر عدل ( 12 ) ، براى آن كه عدالت چون به حدّ عصمت نباشد امان حاصل نباشد از آن كه مخبر دروغ مىگويد و با ( 13 ) اين جواز على [ كلّ ] ( 14 ) حال توقّف واجب [ است ] ( 15 ) و گروهى استدلال كردند به اين آيت بر وجوب عمل [ بر ] ( 16 ) خبر واحد ، و آن آن است كه گفتند : چون [ در ] ( 17 ) خبر فاسق توقف [ فرمود ] ( 18 ) بايد كه ( 19 ) در خبر عدل عمل واجب باشد تا فرق بود ميان خبر

--> ( 1 ) . آج ، گا ، لا : در دگر آيت في قوله . ( 7 - 2 ) . سوره سجده ( 32 ) آيهء 18 . ( 10 - 4 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : رسانيد . ( 6 ) . اساس و ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : باشيد . ( 9 ) . آج ، آد ، كا : بدانيد . ( 11 ) . آج و ديگر نسخه بدلها خبرى واحدى خبرى است كه . ( 12 ) . آد : عادل . ( 16 - 13 ) . آد ، گا : بر . ( 18 - 17 - 15 - 14 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آج افزوده شد . ( 19 ) . اساس : كرد ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .